culinostageren-zonder-lagen

Overzichtspagina over de rijdende
pleisterplaatsen op de rails

Welkom op het onderdeel Culinostalgeren op de website van Railromantiek. Dit onderdeel staat in het teken van de verzorging van de inwendige mensen tijdens treinreizen. Als treinreiziger, maar ook als werknemer of preciezer: als kelner of treinsteward ‘op de trein’.  Met bijzondere belevenissen en aandacht voor de geschiedenis van de culinaire, rijdende pleisterplaatsen: de restauratierijtuigen. Veel lees- en kijkplezier.

Twee mensen in een Nederlands restauratierijtuig. Bron en copyright: Het Utrechts Archief
Terugblikken op eten, drinken en werken in de trein

Nederland kende in de nationale sneltreindiensten in de jaren zestig nog echte restauratiewagens. Met obers in gesteven wit, propere tafeltjes en strenge teksten op de ramen die het kaartspelen verboden. Het rook er naar koffie, naar bier en soms ook naar warm eten. Want dat kon toen nog. Een korte inleiding over hoe het toen ging.

Klik hier. 

Blik op het interieur van een Duitse restauratiewagen van het type van de DSG, dat in de jaren zeventig ook tussen Italië en Duitsland ingezet werd. Foto: Oege Kleijne.
Een bijzondere kennismaking met de DSG-service

Geen Italiaanse lire, Zwitserse frank of Duitse Mark meer op zak. Slechts enkele Nederlandse guldens; geen papiergeld maar enkel munten. Geld wisselen zat er niet in. En toch een vorstelijke maaltijd inclusief een drankje in de restauratiewagen van Milaan naar Bazel krijgen? Het hoe en waarom van bijzondere, culinaire thuisreis.

Klik hier.

Interieurfoto van buffetafdeling van een hondenkoptreinstel in zijn nadagen. Foto: Oege Kleijne.
Belevenissen van een treinsteward (1) –
D
e eerste rit

Een verslag van de eerste dag op de trein als mutatierijder, De eerste opdracht: ga met een blad met daarop een kan met hete koffie door de trein en voorzie de reizigers van een natje en een droogje. Dat liep helemaal anders dan verwacht. 

Klik hier.

Een treinsteward met een minibar in een buffetafdeling van een zogeheten hondenkop-treinstel, begin jaren zeventig. Foto: Nederlandse Spoorwegen, bron: Utrechts Archief.
Belevenissen van een treinsteward (2) 
Dweilen met de kraan open!

Voor het eerst een restauratiedienst alleen draaien, bleek bepaald geen sinecure. En dan die boiler. Tot twee keer toe stroomde het kreng over. En alles werd nat, doornat. Dweilen met de kraan open. Een goed begin?

Klik hier.

Een restauratierijtuig van het type Plan E op 25 oktober 1974 bij de Hoofdwerkplaats in Haarlem. Foto: Oege Kleijne.
Belevenissen van een treinsteward (3) –
Dienst op de Noordzee Expres

Tot in de jaren tachtig heeft hij gereden: de Noordzee Expres. Van Hamburg Altona tot Hoek van Holland. De Wagons-Lits-dienst beperkte zich bij deze trein uiteindelijk tot Bad Bentheim – Hoek van Holland v.v. Het restauratierijtuig was van het Plan E. Over een dienst met eieren die maar niet wilden bakken.

Klik hier. 

Een oer-Plan-D in het bezit van de Stoom Stichting Nederland (SSN). Het waren gecombineerde restauratie- en bagagerijtuigen. Gebakken en gekookt werd met kolen. Hilversum, 9 mei 1993. Foto: Oege Kleijne.
Belevenissen van een treinsteward (4) –
Over kolen- en oliebakken en hondenkoppen…


In Nederland deden de treinstewards in de jaren zeventig dienst op hondenkoppen (materieel ’54), de eveneens vierdelige Plan T’s, de blauwe Plan E-rijtuigen en zogeheten Plan D’s. De laatstgenoemde had nog een kolenfornuis. Een terugblik op het materieel en de diensten.

Klik hier. 

Stoomlocomotief 23076 met een trein vol Britse spoorwegfans trekt veel bekijks in Hengelo op op 10 september 1977. Foto: Oege Kleijne.
Belevenissen van een treinsteward (5) –
Van ‘De Hoek’ naar Rheine


Een speciale trein van Hoek van Holland naar het Duitse Rheine bomvol treinliefhebbers die de laatste dag van de Duitse stoomlocomotief beslist wilden meemaken. Maar het restauratierijtuig zat als laatste wagen in de trein en voordat je met je mini-bar nog maar op een derde van de trein zat, was je al door je voorraad heen. Hoe ging je dat nu oplossen?

Klik hier. 

Pagina's met persoonsgegevens van A.H.J. van Bijnen. Foto: Fried van Bijnen.
Belevenissen van een treinsteward (6 en slot) –
Buffetbediende bij Mitropa in 1925 en 1926


Het moet honderd jaar geleden een enorm avontuur zijn geweest om als Nederlander in een restauratierijtuig van het Duitse Mitropa te gaan werken. Dat deed boekdrukker en typograaf A.H.J. van Bijnen toen hij even geen werk had. Maar Duitse, welgestelde klanten waren niet altijd even aangenaam. Van Bijnen wist daar wel raad mee…

Klik hier.

Een restauratierijtuig van de DSG in Amsterdam CS, 26 september 1983. Foto: Oege Kleijne.
De geschiedenis van de rijdende pleisterplaatsen
in vogelvlucht


Wie kwam eigenlijk op het idee speciale restauratierijtuigen in treinen te laten meerijden? En wat is er eigenlijk geworden van bekende bedrijfsnamen als de Wagons-Lits, Mitropa en de Deutsche Speise- und Schlafwagen Gesellschaft? Antwoord op deze vragen, bronvermeldingen en informatieve websites op deze laatste pagina van Culinostalgeren.

Klik hier.